Złota Orda
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Алтан Ордын улс Altın Urda Złota Orda |
||||
|
||||
| Język używany | języki mongolskie i tureckie | |||
| Stolica | Saraj | |||
| Ustrój polityczny | chanat | |||
| Ostatnia głowa państwa | chan Szejk Ahmad | |||
| Data powstania | ok. 1240 | |||
| Data likwidacji | 1502 | |||
 |
||||
| Złota Orda w 1389 roku | ||||
Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс / Ałtan Ordyn Ułs; tt. Altın Urda) – historyczne państwo mongolsko-tatarskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu (1242–1454).
Po podbojach w swym największym zasięgu obejmowało terytoria na zachód od Irtyszu do gór Kaukazu, Morza Czarnego i dorzecza Wołgi i Kamy, przy uzależnieniu wszystkich księstw ruskich. Początkowo była podzielona na dwie odrębne części: Błękitną Ordę (właściwą, wschodnią) i Białą Ordę (zachodnią). Obie części połączył w 1378 Tochtamysz.
Od XIV w. kraj pogrążał się w stopniowej destabilizacji. Na początku XV w. rozpadło się na chanaty syberyjski, astrachański, kazański, krymski, uzbecki i inne. Po 1435 r. nastąpiła odbudowa kraju jako Wielka Orda. Kres Wielkiej Ordzie położył najazd wojsk chanatu krymskiego pod wodzą chana Mengli I Gireja w 1502 roku.
Nazwa powstała od oznaczenia w tradycji mongolskiej "środka" kolorem złotym. W okresie powstawania Złotej Ordy (Ałtyn Ordu) zakładano iż terytorium państwa mongolskiego powiększy się o centralną część Europy (próba podboju Węgier w 1241/1242) przez co państwo ze stolicą w Saraj Batu stanowić miało geograficznie środkowy obszar imperium ordy.
Spis treści |
[edytuj] Chanowie Błękitnej Ordy i Złotej Ordy
- Batu-chan (1227–1255)
- Sartak (1255–1256)
- Ulagczy (1256–1257)
- Berke (1257–1267)
- Monge Timur (1267–1280)
- Tode Monge (1280–1287)
- Tole Buka (1287–1291)
- Tokta (1291–1312)
- Ozbeg (1312–1341)
- Tyny Beg (1341–1342)
- Dżany Beg (1342–1357)
- Berdi Beg (1357–1359)
- Kulpa (1359–1360)
- Newruz (1360)
- Chidr (1360–1361)
- Timur Kodża (1361)
- brak władcy (1361–1374)
- Urus (1374–1375)
- Tuktatija (1375)
- Timur Melik (1375–1377)
[edytuj] Chanowie Złotej Ordy
- Tochtamysz (1377–1395)
- Timur Kutlug (1395–1401)
- Szadi Beg (1401–1407)
- Pulad Chan (1407–1410)
- Timur (1410–1412)
- Dżalal ad-Din (1412)
- Karim Berdi (1412–1414)
- Kebek (1414–1417)
- Jeremferden (1417–1419)
- Uług Mehmed (1419–1421)
- Dawlat Berdi (1419–1421)
- Barak (1422–1427)
- Uług Mehmed (1428–1433)
- Sajid Ahmed (1433–1435)
[edytuj] Chanowie Wielkiej Ordy
- Kuchuk Muhammad (1435–1459)
- Mahmud (1459–1465)
- Akhmat (1465–1481)
- Szejk Ahmad (1481–1498)
- Murtada (1481–1499)
- Szejk Ahmad (1499–1502)